Wat is stress en wat kunnen de gevolgen hiervan zijn

door: Koos Dirkse

Stress is in de eerste plaats een fysieke reactie. Bij stress denkt het lichaam dat het wordt aangevallen en schakelt het over op de ‘vecht of vlucht’ modus, waarbij een complexe mix van hormonen en chemicaliën zoals adrenaline, cortisol en noradrenaline worden vrijgegeven om het lichaam voor te bereiden op fysieke actie. Dit veroorzaakt een aantal reacties van bloed dat naar spieren wordt geleid om onnodige lichaamsfuncties zoals de spijsvertering uit te schakelen.

Het probleem is als ons lichaam door onaangename situaties in een staat van stress terechtkomt. Wanneer de bloedstroom alleen de belangrijkste spieren bereikt, die nodig zijn om te vechten of te vluchten, wordt de hersenfunctie geminimaliseerd. Dit kan leiden tot een onvermogen om ‘juist te denken’; een toestand die een grote belemmering kan zijn voor zowel ons werk als thuis. Als we lange tijd in een staat van stress verkeren, kan dit schadelijk zijn voor onze gezondheid. De resultaten van verhoogde cortisolspiegels kunnen een toename van het suiker- en bloeddrukniveau en een afname van het libido betekenen.
De reactie van het lichaam op stress kan hoofdpijn, rugpijn of buikpijn veroorzaken. Stress kan ook je energie verminderen, je slaap verwoesten en er voor zorgen dat je je humeurig, vergeetachtig en lusteloos voelt.
Een stressvolle situatie veroorzaakt een reeks gebeurtenissen. Je lichaam maakt adrenaline vrij, een hormoon dat tijdelijk je ademhaling en hartslag versnelt en je bloeddruk verhoogt. Deze reacties bereiden je voor om de situatie aan te pakken, de “vecht of vlucht” reactie.
Wanneer er continu stress is, blijft je lichaam dagenlang of wekenlang in een hoge versnelling functioneren.

Iedereen voelt stress op verschillende manieren en reageert er ook verschillend op. Hoeveel stress je ervaart en hoe je erop reageert, kan leiden tot een breed scala aan gezondheidsproblemen en daarom is het van cruciaal belang om te weten wat je eraan kunt doen.
Maar als je stressreactie niet stopt en deze stressniveaus veel langer hoger blijven dan nodig is om te overleven, kan dit een negatieve invloed hebben op je gezondheid. Chronische stress kan verschillende symptomen veroorzaken en invloed hebben op je algehele welzijn. Symptomen van chronische stress zijn:

  • prikkelbaarheid
  • angst
  • depressie
  • hoofdpijn
  • rugpijn
  • pijn in de spieren
  • maagpijn
  • slapeloosheid

“Wanneer stress excessief is, kan het bijdragen aan hoge bloeddruk, ook hypertensie genoemd, astma, ontstekingen, prikkelbare darmsyndroom,” zei Ernesto L. Schiffrin, MD, Ph.D., chefarts bij Sir Mortimer B. Davis-Jewish General Hospital, professor en vice-voorzitter van onderzoek voor het Department of Medicine aan de McGill University in Montreal.

Stress en je hart
Meer onderzoek is nodig om te bepalen hoe stress bijdraagt aan hartziekten, de leidende moordenaar bij Amerikanen. Stress kan van invloed zijn op gedrag en factoren die het risico op hart- en vaatziekten verhogen: hoge bloeddruk en cholesterol, roken, lichamelijke inactiviteit en te veel eten. Hoewel het verband tussen stress en hartaandoeningen niet duidelijk is, kan chronische stress ertoe leiden dat sommige mensen te veel gaan roken en/of alcohol gaan drinken om de stress te ‘beheersen’, maar deze gewoonten kunnen de bloeddruk verhogen en kunnen de wanden van de slagaders beschadigen.

Kan het beheersen van stress hartziekten verminderen of voorkomen?
Het beheren van stress is noodzakelijk voor je algehele gezondheid. Onderzoekers bestuderen momenteel of het omgaan met stress effectief is voor hartziekten. Uit studies is gebleken, hoe goed behandeling of therapieën werken bij het verminderen van de effecten van stress op hart- en vaatziekten. Studies met psychosociale therapieën – met zowel psychologische als sociale aspecten – zijn veelbelovend in het voorkomen van tweede hartaanvallen. Na een hartaanval of een beroerte moeten mensen die zich depressief of angstig voelen door stress, met hun arts of andere beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg praten.

Hormonale problemen
Stress vermindert het ‘goede’ testosteron hormoon en verhoogt daarmee het ‘slechte’ oestrogeen hormoon. De levensstijl is dus van invloed op de balans van oestrogeen in het lichaam. Hierdoor kan een oestrogeendominantie ontstaan, waardoor een hormonale onbalans met als gevolg: vocht vasthouden. Na het 35ste levensjaar begint het oestrogeenpeil te dalen en is er dus nog meer kans op het vasthouden van vocht.

Centraal zenuwstelsel en endocriene systemen
Het centrale zenuwstelsel (CZS) is verantwoordelijk voor de “vecht of vlucht” -respons. In de hersenen krijgt de hypothalamus de bal aan het rollen en vertelt de bijnieren om de stresshormonen adrenaline en cortisol aan te maken. Deze hormonen doen het hart sneller kloppen en sturen bloed naar de gebieden die dit het meest nodig hebben in een noodgeval, zoals de spieren, hart, longen en andere belangrijke organen.
Wanneer de waargenomen angst weg is, moet de hypothalamus alle systemen vertellen om weer normaal te gaan functioneren. Als het centrale zenuwstelsel niet normaal terugkeert, of als de stressfactor niet verdwijnt, zal de stress aanhouden.
Chronische stress is ook een gedragsfactor zoals te veel eten of te weinig eten, alcohol- of drugsmisbruik en sociale afzondering.

Luchtwegen en cardiovasculaire systemen
Stresshormonen beïnvloeden de ademhalings- en cardiovasculaire systemen. Tijdens de stressreactie adem je sneller in, een poging om snel zuurstofrijk bloed naar je lichaam te verspreiden. Als je al een ademhalingsprobleem hebt zoals astma, emfyseem of embolieën, kan stress het nog moeilijker maken om te ademen.
Tijdens stress pompt je hart ook sneller. Stresshormonen zorgen ervoor dat je bloedvaten samentrekken en meer zuurstof naar je spieren leiden, zodat je meer kracht hebt om actie te ondernemen. Maar dit verhoogt ook de bloeddruk. Dientengevolge, zal frequente of chronische spanning uw hart te lang te hard laten werken. Wanneer uw bloeddruk stijgt, neemt ook het risico toe voor het krijgen van een hartaanval of een beroerte.

Spijsverteringskanaal
Onder stress produceert de lever extra bloedsuiker ( glucose ) om je een boost van energie te geven. Als men onder chronische stress verkeert, kan het lichaam deze extra glucosestoot misschien niet bijhouden. Chronische stress kan het risico de ontwikkeling vergroten van diabetes type 2.
De golf van hormonen, een snelle ademhaling en een verhoogde hartslag kunnen je ook van streek maken tijdens de spijsvertering. Je hebt meer kans op maagzuur of zure reflux dankzij een toename van maagzuur. Stress veroorzaakt geen zweren (een bacterie genaamd H. pylori doet dit meestal), maar het kan het risico verhogen en ervoor zorgen dat men last krijgt van maagzweren.
Stress kan ook invloed hebben op de manier waarop voedsel zich door het lichaam begeeft, wat leidt tot diarree of constipatie. Je zou ook last kunnen hebben van misselijkheid, braken of maagpijn.

Spierstelsel
De spieren worden gespannen om zichzelf te beschermen tegen verwondingen als men gestrest is. Ze hebben de neiging om weer te ontspannen als de stress vermindert. Doch als men constant onder stress verkeert, krijgen de spieren weinig kans om te ontspannen. Strakke spieren veroorzaken hoofdpijn, rugpijn, schouderpijn en pijn in andere delen van het lichaam. In de loop van de tijd kan dit een ongezonde cyclus veroorzaken als men stopt met sporten en pijnstillers moet gebruiken voor verlichting.

Seksualiteit en voortplantingssysteem
Stress is vermoeiend voor zowel lichaam als geest. Het is niet ongewoon om je verlangen te verliezen als je onder constante stress staat. Hoewel stress op de korte termijn ertoe kan leiden dat mannen meer van het mannelijk hormoon testosteron produceren, duurt dit effect niet lang.
Als de stress lang aanhoudt, kan het testosteronniveau van een man beginnen te dalen. Dit kan de productie van sperma verstoren en erectiestoornissen of impotentie veroorzaken. Chronische stress kan ook het risico op infectie van mannelijke voortplantingsorganen verhogen, zoals de prostaat en teelballen.
Voor vrouwen kan stress de menstruatiecyclus beïnvloeden. Het kan leiden tot onregelmatige, zwaardere of pijnlijkere periodes, waarbij de pijn vlak voord en tijdens de menstruatie zeer sterk uitstraalt naar de onderrug. Chronische stress kan ook de fysieke symptomen vergroten van de menopauze.

Immuunsysteem
Stress stimuleert het immuunsysteem, wat een voordeel kan zijn tijdens acute situaties. Deze stimulatie kan helpen infecties te voorkomen en wonden te genezen. Maar na verloop van tijd zullen stresshormonen het immuunsysteem verzwakken en de reactie van het lichaam op indringers van buitenaf, verminderen. Mensen met chronische stress zijn vatbaarder voor virale ziekten zoals griep en verkoudheid en andere infecties. Stress kan ook de tijd die nodig is om te herstellen van een ziekte of verwonding, verlengen.

Wat kun je doen aan stress?
Sporten, een positieve houding handhaven, niet roken, niet te veel koffie drinken, een gezond voedingspatroon volgen en een gezond gewicht nastreven, zijn goede manieren om met stress om te gaan, zei Schiffrin, die ook de Canadese onderzoekstoel Hypertensie en Vasculair Onderzoek bekleedt bij het Davis Institute for Medical Research.
Medicijnen zijn voor veel klachten nuttig, maar meestal niet voor stress. Sommige mensen nemen kalmeringsmiddelen om snel rustig te worden, maar het is op de lange termijn veel beter om te leren omgaan met je stress door middel van ontspanning- of stressbeheersingstechnieken. Zorg ervoor dat je stress niet verwart met angst. Als je last hebt van angst, spreek dan met je arts over een behandelplan, ook of je medicatie nodig hebt. Uitzoeken hoe stress je leven beïnvloedt, is een belangrijke stap om ermee om te gaan.
Als je stress hebt, wat doe je dan:

  • eten om te kalmeren?
  • praat en eet heel snel?
  • alcohol drinken en/of roken?
  • rondrennen, maar niet veel gedaan krijgen?
  • te veel werken?
  • treuzelen in alles?
  • te weinig of teveel slapen of beide
  • proberen om te veel dingen tegelijk te doen?

Het onderkennen van zelfs één van deze gedragingen kan betekenen dat je niet zo goed met stress kunt omgaan als zou moeten. Als je stress non-stop is, kan stressbeheersingstherapie ook helpen.

Vliegen zonder vleugels

Herinnering aan mijn jongste broer, die veel te vroeg overleed.
door: Koos Dirkse

Vandaag, 2 januari 2018, is het 51 jaar geleden dat mijn jongste broer Eric werd geboren. Morgen is het zeven jaar geleden, dat hij aan de gevolgen van een astrocytoom, een kwaadaardige hersentumor, is overleden. Dit vond plaats ‘s-morgens vroeg, op de geboortedag van onze moeder, een paar uur na zijn 44ste verjaardag. Eric heeft zich tot het laatste moment zeer moedig gedragen!

Droom
Eric was een bijzonder mens, vrolijk, vriendelijk, behulpzaam en altijd weer in voor een grap. Zijn passie was piloot worden. Daar had hij ook veel voor over. Via vele bijbanen, heeft hij kans gezien om op eigen kosten zijn brevetten en licenties voor de Boeing 737 te behalen.
Hij heeft zeer veel vlieguren gemaakt in ondermeer Nieuw Zeeland en Australië. Daarnaast behaalde hij zijn bevoegdheid als vlieginstructeur. Ook heeft hij mij vlieglessen gegeven. De vele tochten die we samen hebben gemaakt naar diverse vliegvelden om een uitsmijter of hamburger te eten, waren altijd een feest. Foto’s zijn te vinden op de site: www.vliegdienst.nl.

Verkeersvlieger
Eric had in 2008 gesolliciteerd voor verkeersvlieger en was aangenomen. Zijn uniform hing al gereed voor de eerste vlucht, die binnenkort zou plaatsvinden. Hij kreeg alleen nog een laatste test. Na verder onderzoek werd hem meegedeeld, dat hij een kwaadaardige hersentumor had in zijn rechter slaap en nooit meer mocht vliegen. Binnen vier dagen vond de operatie plaats om de tumor te verwijderen.
Hij bleef optimistisch. Toen hij in de uitrustkamer lag bij te komen van de operatie en het medisch personeel om zijn bed stond om te zien of hij de operatie goed had doorstaan en geen uitvalverschijnselen had overgehouden van de operatie, kwam Eric uit de narcose met de woorden: Zo, en nu een uitsmijter, die heb ik wel verdiend!
De tijd daarna verliep redelijk. Hij bleef zo veel mogelijk actief en stond tot een half jaar voor zijn overlijden nog kubieke meters haardhout weg te hakken.

Hij mocht dan niet meer vliegen, maar hij leidde wel in die tijd theoretisch een veertigtal piloten op en instrueerde hen in de flightsimulator. Allen behaalden het brevet.
Laatste eer
Toen Eric in het hospice lag, niet meer kon zien en alleen zijn rechter hand nog iets kon bewegen, was hij nog steeds zeer helder en bleef positief. Als er ex-leerlingen op bezoek waren, gaf hij nog aanwijzingen, waarop ze moesten letten tijdens het uitoefenen van hun beroep.

Een paar uur na zijn 44ste verjaardag, op de geboortedag van onze moeder, is Eric aan de gevolgen van de hersentumor overleden. De uitvaart was zeer indrukwekkend en warm. Alle piloten, die hij had opgeleid, waren in uniform aanwezig. Voor zijn kist op zijn graf hadden zij zich in een lange rij opgesteld. Bij het langslopen deden velen, uit respect, hun strepen af en lieten deze achter op de kist.

Stichting STOPhersentumoren
Het was Eric niet gegund zijn geliefde beroep daadwerkelijk uit te oefenen. Hij had in zijn laatste maanden veel contact met Klaske Hofstee, voorzitter van de stichting StopHersentumoren. Deze stichting doet ontzettend goed werk en zamelt geld in voor onderzoek naar deze onmenselijke ziekte. Als patiënt ondervind je zeer veel persoonlijke bijstand van de stichting. Het motto van de stichting is: ‘Wij doen niet aan levensverlenging, maar aan bestrijding van de ziekte’.
Jaarlijks komen er in Nederland circa 1500 patiënten bij met een kwaadaardige hersentumor. Dagelijks sterven er 4 mensen door een hersentumor, nog verhoogd met wekelijks twee kinderen. Om het werk te kunnen verrichten is geld nodig, zeer veel geld.

Informatie over de stichting hierover vindt u op:

Fibromyalgie, ziekte die ‘geen ziekte’ mag zijn!

Veel mensen hoor je klagen over onbekende pijnen in gewrichten, spieren en weke delen, waar geen duidelijke diagnose voor te stellen is. Artsen, die er geen raad mee weten, vegen het onder de noemer ‘fibromyalgie’ en gaan over tot voorschrijven van fysiotherapie en pijnstilling. Vaak wordt de dosering steeds hoger met alle gevolgen vandien.

Nu wordt fibromyalgie veelal gezien als een aandoening, dat ‘tussen de oren’ zit. Gewoonweg, omdat men geen oorzaak kan vinden en dat er weinig onderzoek naar gedaan wordt. De ziekte is in Nederland dan ook niet erkend.
De 340.00 patienten, die in Nederland hieraan lijden, hebben niet alleen te kampen met heel veel pijn, maar lopen nog tegen iets anders aan. Door het niet erkennen, voelen zij zich buitengesloten, een aansteller, dus krijgen ook nog een geestelijke klap te verwerken. Door de hoge medicatie, vaak morfine, ontstaat er bij sommigen een verslaving, waarvan zij willen afkomen. Kortom nog afkickverschijnselen ook.

Vandaag kreeg ik een boekje over dit fenomeen onder handen, geschreven door Carola Boezer. Zij is zelf fibromyalgie patiënte sinds 1992. Haar geschiedenis en haar worsteling met deze ziekte gedurende de afgelopen 25 jaar heeft zij uitmuntend verwoord. Het boekje is geschreven in zeer begrijpelijke taal. Hoe zij al die jaren tegen muren aanliep, van de pijn niet kon werken, maar toch moest, omdat de ziekte niet erkend is. Hoe ze verslaafd werd aan morfine en hier vanaf wilde komen. Wat de afkickverschijnselen met haar deden. Ook hoe zij vele vrienschappen verloor wegens onbegrip.
Toch heeft zij kans gezien om met de pijn te leren leven.

Ik raad daarom een ieder aan om dit boekje te lezen. Niet alleen lotgenoten, maar ook de gewone burger om meer begrip te krijgen voor deze slopende en zogenaamd ‘niet-bestaande ziekte’.

Voor artsen vind ik het min of meer een verplichting om deze kennis achter de hand te hebben! U wilt toch vlg uw artseneed de patient genezen en niet als een Klaas Vaak strooien met pijnstillers, omdat de kennis ontbreekt! In hoofdstuk 2 heeft zij beschreven hoeveel onbegrip sommige medici tonen .

Hoe u het boekje kunt bestellen vindt u hier!

Echt, het lezen meer dan waard!