Kiezers let op uw saeck!

Zo maar, op een stralende winterdag een handjevol titels over de digitalisering in de zorg (uit Zorgvisie ICT van 29 november 2016) in de media.

  • Revalidatiecentrum Reade presenteert Reuma Meter app
  • Uitslagen sneller op patiëntportaal Máxima Medisch Centrum
  • Zorg en ICT moeten zich aan elkaar aanpassen
  • Jeugd-ggz investeert 2 miljoen euro in e-health
  • Process mining helpt administratieve lasten verlagen

Op het eerste gezicht denk je misschien wel: geweldig die ontwikkelingen, dat gaat de goede kant op. Dan lees je de artikelen en word je al wat minder enthousiast. Dat zet je aan het denken.

Bijna ieder onderwerp slorpt een vermogen aan euro’s op voor veelal een relatief beperkte groep gebruikers. En is het allemaal wel zo nuttig voor de patiënt, gebruikersvriendelijk en wat is the return of investment? Wie betaalt al die ontwikkelingen, die als een pretpakket worden gepresenteerd?

Dat zijn jij en ik. Via de premie voor onze zorgverzekering en onze belastingaanslag. Het minste wat je verwacht is dan een controle op het financieel en maatschappelijk nut en het effect op de kwaliteit van zorg.
Nee dus, het is veelal ‘fact free software’, vergelijk het met spelletjessoftware, only fun!

De euro’s hadden beter kunnen worden gebruikt! Oké, dat vraagt om een datamodel en een informatieplan, want dat is toch wel het minste dat we als sponsoren mogen eisen?

Kiezers let op uw saeck!

Wat de zorgsector van de bank- en verzekeringssector kan leren

Wat de zorgsector van de bank- en verzekeringssector kan leren!

De zorgkosten, het jaarlijks zorgnieuws in september en oktober. Ik ben te rade gegaan bij de banken- en verzekeringssector en heb eruit gehaald waar de zorgsector van kan leren; ICT op hoog niveau en aandeelhouders in plaats van een RvT. Natuurlijk dient zo’n ontwikkeling met cijfers onderbouwd te worden, beschouw ze dus als krijtlijnen naar een conversie die veel losmaakt.

Op 28 september jl. stond in Zorgvisie een artikel van Wim Groot, die een forse stijging van de zorgkosten verwacht. De beteugeling van de zorguitgaven was van een tijdelijke aard en de komende jaren staan kostenstijgingen van circa 8 procent voor de deur.
Oorzaken als vergrijzing en medisch technische ontwikkelingen zijn ondertussen grijs geschreven. Prima om de oorzaken te kennen, maar het probleemgericht denken lost de kostenstijging niet op. Resultaat gericht denken en handelen wordt gevraagd. Laten we de zorgsector eens, heel kort de bocht, ik weet het, vergelijken met de banken- en verzekeringssector. In die sectoren speelt kostenbeheersing een extreme rol, willen ze niet door de concurrentie opgeslokt of uit de markt geduwd worden. Kostenbeheersing ingegeven door meer winst, ook dat heeft u juist, omdat de aandeelhouders het maximale eruit willen halen. Kostenbeheersing door de cliënt zoveel mogelijk zelf te laten doen met ter beschikking gestelde software. Niet willen is geen optie. De recente voorbeelden van RABO en ING spreken voor zichzelf.

De zorgsector is een kostenintensieve sector. Niemand zal dat ontkennen, En die sector is op een bijzonder chaotische wijze georganiseerd, als die al georganiseerd is. Hebt u wel eens geprobeerd de kosten voor de zorg uitgesplitst naar sector, te achterhalen? Hebt u na alle sites, die u bezocht, een consistent beeld wat de kosten zijn? Het is maar een voorbeeld.
De marktwerking dan, die goed tien jaar geleden met veel bombarie is ingevoerd. Wat merkt u er ervan? Niets anders dan dat een handjevol verzekeringsmaatschappijen ieder jaar opnieuw naar uw portemonnee lonkt. En de overheid haalt nog een duit uit uw loonzakje door de belastingen te verhogen, deels voor de financiering van de zorg. Hebt u trouwens een rekenmodel, of een idee, hoeveel u in het totaal per jaar aan de zorg bijdraagt?
Om nu te lezen dat de marktwerking de kostenstijging de afgelopen jaren beteugeld heeft, is gewoonweg kort door de bocht. Dat vraagt bewijs en dat is niet eenvoudig, gezien het aantal variabelen dat een rol speelt. Spreekt u wel eens mensen die in de zorg op de werkvloer werken? Zeker eens doen en goed luisteren. Als de commercie zijn onderneming zo zou organiseren en leiden, was het snel gebeurd. Over en uit. Het ‘driedelig streep’ heeft het voor het zeggen in de zorg en heeft carte blanche. Leuke ideeën, maar actie?

Wat kan de banksector de zorgsector leren? Luister naar je klanten en wees ze een stap voor. Zo kun je, als je klanten een computer hebben, deze heel veel zelf laten doen. Oké, het vraagt een heel andere benadering en natuurlijk zullen niet alle cliënten staan te juichen. Maar wil je de kosten in de hand houden en snel betaalbaar kunnen inspelen op de ontwikkelingen, kun je gewoonweg niet anders. En met ICT vervang je fysieke ziekenhuizen door een centraal virtueel ziekenhuis. Van het decentraal denken, veelal ingegeven en gekoesterd door de artsen, naar centralisatie van processen.

Vervang het ‘driedelig streep’ door het T-shirt van de ICT’er, van praten, nog eens praten, overwegen, opnieuw praten naar: actie! Niet langer een gezellig keuvelende Raad van Toezicht: ‘de afspraken met de zorgverzekeraar zijn weer rond, we kunnen weer een jaar’, maar kritische aandeelhouders. Wordt koploper en verover je cliënten met de juiste informatie, communicatie en prijs. Drie onderwerpen waar de zorgsector nog steeds schandalig slecht in is.

De bouwstenen liggen klaar, het is enkel nog een stap naar de bouw. En ja, dat gebouw wordt dan een stuk kleiner dan de megalomane bouw die nu nog steeds wordt gepleegd. Maar wel veel functioneler!

Patiënten veiligheid?

door: Koos Dirkse
IMG_8123Op de website van Zorgvisie van 29 juni 2016 las ik het artikel ‘Apothekers eisen dat ziekenhuizen LSP gebruiken’. ‘In aanloop naar het debat in de Tweede Kamer vandaag over gegevensuitwisseling roepen apothekerskoepel KNMP en ouderenbond Unie KBO op tot verbetering. Ziekenhuizen wisselen nauwelijks gegevens uit via ict-systemen van de eerste lijn of via het Landelijk Schakelpunt (LSP). Hierdoor hebben de apotheker en de huisarts geen zicht op het actuele medicijngebruik. Dit kan leiden tot gevaarlijke medicatiecombinaties en bijwerkingen.’

Gesloten bastions
Ik vind het ronduit schokkend, dat ziekenhuizen de deur voor extra informatie over de patiënt, gesloten houden! Met één pennenstreep is de patiëntveiligheid in de ziekenhuizen onderuit gehaald. De miljoeneninvesteringen in de EPD’s ten spijt, blijven de ziekenhuizen digitaal gesloten bastions die weinig tot geen gegevens importeren en exporteren. Het ziekenhuis is de plaats bij uitstek waar risicovolle ingrepen gebeuren en kennis van de integrale patiëntinformatie van levensbelang is.

Masterplan
Ik vind de arrogante houding en het machtsgevoel van de ziekenhuizen schokkend om de deur dicht te houden voor aanvullende informatie over de patient! Er is dus nog steeds niets veranderd. Het wordt hoog tijd dat er een masterplan voor de digitale gegevensuitwisseling van patiëntengegevens komt. Niet alleen om de communicatie en informatie te verbeteren, maar ook om te kunnen blijven voldoen aan de privacywetgeving.
In een dergelijk plan zal het EPD van ondergeschikt belang blijken te zijn.

Beschikbaarheid gegevens
Hoe de gezondheidsmacht er zich ook tegen verzet, het gebruik van cloud-toepassingen om de informatie van de patiënt op ieder cruciaal zorgmoment ter beschikking te hebben, dringt zich op. Het centraal beschikbaar hebben van de informatie, realiseert ook het best-practices principe, niet alleen big-data, maar ook fast-data. De snelle analyse ervan ligt voor de hand. Het blijft dan eindelijk niet langer praten over patiëntveiligheid en kwaliteit van zorg, maar het is eindelijk realiteit. Natuurlijk zijn die gegevens te allen tijde ook voor de patiënt zelf beschikbaar. Zo kan die ook inzien welke zorgverlener op welk zorgmoment de data heeft geraadpleegd en aangevuld.

Over ‘de patiënt centraal’ gesproken!

 

Hoe ver gaan we met het zorgstelsel?

Zorgstelsel: hoe ver nog?

door: Koos Dirkse
IMG_9769In de jaren 80 en 90 heb ik vanuit mijn positie binnen het academisch ziekenhuis Leiden (thans LUMC) een automatiseringssysteem en zelfstandige organisatie opgezet voor de registratie en verwerking van medische handelingen. De basis werd gevormd door de medische registratie en de financiële administratie gebruikte dit voor de declaraties, grootboek en de statistiek. Ook putte de visitatiecommissies gegevens uit dit bestand. Tevens waren alle (inter)nationale codestelsels aan het systeem gekoppeld. Niet alleen dit ziekenhuis gebruikte dit systeem, er waren nog 43 andere ziekenhuizen hierop aangesloten. Op basis van onze gegevens kon er voor ruim 6 miljard gulden aan declaraties worden verantwoord.

Uiteraard kon ik dit niet alleen. Naast het bureau, bestaande uit 5 medewerkers, had ik een club van uitstekende adviseurs, die ik kon raadplegen en in dienst waren bij de aangesloten ziekenhuizen. De declaraties waren toen een stuk ingewikkelder en arbeidsintensiever dan tegenwoordig. Nu heb je een basisverzekering, die geldt voor alle burgers, met eventueel een aanvullende verzekering. In die tijd waren er drie verschillende zorgverzekeringen: ziekenfonds, particulier en privépatiënten en daarbinnen verschillende verzekeringsklassen.
Per jaar waren er drie tariefmutaties, waarbij er per keer circa 120.000 tarieven moesten worden aangepast! Toch konden wij het aan met beperkte financiële- en automatiseringsmiddelen. Computers waren er nog niet. Wij bedienden ons met aan het ZIS aangesloten monochrome terminals. De gegevens moesten op 44 tapes worden gezet en naar de ziekenhuizen gestuurd, waar ze in het ZIS werden ingelezen.

De gehele opzet van het systeem, de problemen waar we tegenaan liepen en alle verbeteringen staan me nog bij als de dag van gisteren. Daarom erger ik me mateloos aan het ondoordachte beleid dat nu wordt gevoerd. Er wordt geroepen, dat de zorg zo duur wordt. En dan weer een bericht, dat men kans zag om toch weer een paar miljoen te bezuinigen, terwijl het basisprobleem niet wordt aangepakt. We gaan binnenkort over de honderd miljard kosten per jaar heen! De DBC’s, een zeer fraudegevoelig systeem, dat financieel alles eruit haalt wat maar mogelijk is, zonder dat de gedeclareerde handelingen hebben plaatsgevonden, blijft men hanteren. Daarbij werken andere landen met DRG’s, dus van vergelijking met andere landen is geen sprake. Hiervoor moeten voor de EU weer conversietabellen worden opgesteld, dat duizenden uren gaat kosten.
Honderden organisaties, particuliere bedrijven, consultantsbureaus, managers, overheidinstanties, etc hangen aan het infuus van de zorg, maken het zorgstelsel ondoorzichtiger en bewerkelijker (uurtje-factuurtje) en de burger moet de kosten betalen!

En wat is nu werkelijk het basisgegeven: een patiënt heeft een ongemak/aandoening, dat moet worden verholpen en daarvoor moet een rekening worden uitgeprint. Meer niet! Als je ziet hoeveel mensen zich hiermee bemoeien….. Het wordt de zorgverlener onmogelijk gemaakt om het werk nog naar behoren uit te voeren.
De patiënt volstorten met geneesmiddelen en als die niet werken de volgende lading laten aanrukken, is geen therapie. Mijns inziens worden de medische studieboeken betaald door de farmacie. Een gezamenlijke (landelijke) inkoop van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen zal de kosten drukken. Ook meer gebruik van generieke middelen. Multidisciplinair overleg hebben vele artsen nog niet van gehoord. Er wordt vaak aangemodderd als men niet zeker is van een diagnose, waardoor de patiënt langer in het ziekenhuis verblijft.

De ICT binnen de zorg is slecht. Sinds 2002 wordt er al over een EPD gesproken (zelfs de eerste letter hiervan: elektronisch, is al 30 jaar uit de tijd!), heeft honderden miljoenen gekost en werkt ook niet. Op deze manier gaat het ook nooit werken! Het landelijk schakelpunt, opgezet en in stand gehouden door een vele tientallen miljoenen subsidiekostende organisatie, werkt niet en zal ook niet gaan werken.
Als je bij een andere zorgverlener komt, een ziekenhuis, HAP of apotheek, kunnen ze alleen je naam in hun systeem terugvinden, maar de rest van de gegevens kun je, voor ze naar je klachten luisteren, aanvullen!

Hoewel ik de pensioengerechtigde leeftijd al ben gepasseerd, jeuken mijn handen om hier iets aan te doen. Niet om mijn zakken te vullen of volop declaraties te gaan sturen, maar om eerlijkheid, efficiëntie en transparantie in de zorg aan te brengen. Je kunt de laagstbetaalden niet straks 40% van hun inkomen aan zorg laten betalen, dat merendeels in de verkeerde zakken terecht komt.
Ik ben er sterk van overtuigd, dat ik met een team van mensen (oudgedienden en enkele huidige zorgsysteem kenners) het zorgstelsel weer kan terugbrengen naar normale proporties. Er zal dan heel wat (moeten) gaan veranderen! Minimaal twintig procent bezuinigen zal zeker moeten lukken.
Alleen dit soort inspanningen leiden meestal tot een rapport, waarbij slechts de conclusie globaal wordt gelezen, er verder niets mee gebeurt en men vervolgens overgaat tot de orde van de dag…

De zorg moet terug naar de dokter!

Nieuw zorgstelsel: hoog nodig!

Nieuw zorgstelsel: hoog nodig!

door: Koos Dirkse
Al 35 jaar zet ik mij intensief in voor de zorg, ook nu nog, na mijn pensionering. De werkzaamheden zijn vooral gericht op een efficiënt en transparant zorgsysteem, dat de kosten op een gezonde manier beheerst. De afgelopen jaren zijn deze explosief gestegen. In 2006 is het nieuwe zorgstelsel van kracht geworden. Een jaar daarvoor, 1 januari 2005, is er een nieuw declaratiesysteem ingevoerd, de DBC’s oftewel Diagnose Behandel Combinatie.

Diagnose Behandel Combinatie (DBC)
De overheid, de Wetenschappelijke verenigingen en de zorgverzekeraars zijn in de jaren 90 van de vorige eeuw gezamenlijk gestart met de ontwikkeling van de DBC als factuurvehikel, dat per 2005 in de ziekenhuizen is ingevoerd. Werd voorheen voor een bezoek aan de specialist in een ziekenhuis jaarkaarten afgegeven en iedere verrichting apart berekend, met de DBC is er voor een bepaalde diagnose met behandeling een vast tarief vastgesteld. DBC’s zijn min of meer afgekeken van het buitenland, waar DRG’s (Diagnose Relatie Groepen) worden gebruikt.

De gegevens, waaruit de DBC is opgebouwd en dan, met name de diagnose- en verrichtinggegevens, sluiten niet aan bij de medische terminologie, zeg maar de vaktaal, van de medisch specialist. In het dossier registreert de medische specialist de diagnose en de verrichting (decursus) en deze gegevens wijken mijlen ver af van de taal, waarin de nota wordt opgesteld. Een doorsnee ziekenhuis kent al snel circa 15.000 referentiediagnosen en de DBC telt slechts 2411 diagnoseomschrijvingen.
In 2012 heeft de DBC een belangrijke aanpassing ondergaan en is het DOT (DBC’s op weg naar Transparantie) geworden. In het kort komt het erop neer dat de tekst die al niet zelfverklarend was nog eens omgezet wordt en steeds verder af komt te staan van de werkelijkheid. Een puur Nederlands probleem omdat, het is al genoemd, er werd besloten tot het ontwerp van dit factuurvehikel, naast de zelfverklarende medische registraties, die al lang bestaan en overal ter wereld hun nut in het factureren van de zorg hebben bewezen.

Hoe werkt een DBC
Door een ongeval wordt een bezoek gebracht aan de spoedeisende hulp (SEH). Op dat moment wordt er een DBC geopend, waaraan een tarief is gekoppeld, bijvoorbeeld 1100 euro.
In de behandeling zijn in dit geval begrepen: röntgenfoto’s, echo’s, wondverzorging, hechten, bloedprikken, laboratorium onderzoek, consulten, etc. Ook wordt dit bedrag doorberekend als er slechts een wond is, dat alleen moet worden schoongemaakt en verbonden. Enige tijd geleden gaven de media veel aandacht aan een behandeling voor oorsmeer verwijderen voor voornoemd bedrag.
De DBC’s worden door het ziekenhuis niet rechtstreeks doorberekend aan de zorgverzekeraar, maar worden verzameld en gaan naar een centraal punt in Nederland: DBC-onderhoud (sinds 1 mei 2015 ondergebracht bij de Nederlandse Zorgautoriteit – NZa). Aan de hand van deze gegevens wordt daar een dataset samengesteld, die dan weer wordt teruggestuurd naar het ziekenhuis. Het ziekenhuis heeft afspraken gemaakt met de zorgverzekeraar over de tarieven. Deze tarieven worden gekoppeld aan de dataset en uiteindelijk doorgestuurd naar de zorgverzekeraar voor betaling.

Bezwaren tegen DBC’s
Afgezien dat de zorgverleners, het ziekenhuis, de overkoepelende organen veel werk aan de DBC’s hebben, stuit deze methodiek nogal op bezwaren:

  • De nota is voor de patiënt onleesbaar. De minister wil graag een duidelijke omschrijving, zodat de patiënt de nota kan controleren. Op deze manier zal dit nooit gaan werken;
  • Aan de hand van de decursus (beloop van een ziekte) van de specialist wordt de DBC bepaald. Deze gegevens kun je op verschillende manieren interpreteren. Het woord ‘upcoding’ is een landelijk erkende term, dat niets anders betekent dan: ‘haal het meeste geld uit de behandeling, dat mogelijk is’;
  • Vergelijking met alle andere landen om ons heen is niet mogelijk, omdat die DRG’s gebruiken. De EU heeft erop aangedrongen dat er een conversie DBC-DRG moet komen om vergelijking met de landen om ons heen, mogelijk te maken. Nederland zal de DBC-systematiek niet verlaten en dus een conversietabel gaan opstellen dat duizenden mensuren zal gaan kosten;
  • Sinds de invoering van de DBC’s zijn de kosten enorm toegenomen. Het vervangen van een heup bijvoorbeeld kostte in 2001 ongeveer 4600 euro. De techniek was toen nog niet zo hoogstaand als tegenwoordig. De operatiekamer werd toen veel langer in beslag genomen en vervolgens werd er een opname aan gekoppeld van zeker twee weken (de grootste kostenpost). Tegenwoordig wordt er een kunstheup geplaatst en kan de patiënt de volgende dag weer naar huis, kosten rond de 18000 euro: vier maal zo veel!
  • Ieder initiatief om DBC’s te verbeteren, denk aan DOT (DBC’s op weg naar Transparantie) leidt tot fantoombestrijding. Men komt steeds verder van de werkelijkheid af te staan, omdat de basis(registratie) niet goed is.

Kostenstijging en gevolgen
De kostenstijging heeft enorme gevolgen voor de zorg die wordt geleverd. De burger moet steeds meer aan premie, eigen risico en eigen bijdragen gaan betalen. Daarnaast wordt er veel minder zorg geboden. Faciliteiten die vroeger tot het standaardpakket behoorden, zoals kraamverpleging, fysiotherapie, geneesmiddelen, ziekenhuis eigen keuze, worden deels of geheel niet meer vergoed. De zorgverzekeraar maakt straks uit naar welke arts cq ziekenhuis de patiënt moet gaan.
De oorzaken zijn niet alleen de invoering van de DBC’s, maar ook de gehele (infra)structuur van de zorg. Hiervoor wil ik graag het volgende voorbeeld geven.
Toen ik in 1981 in dienst trad van een academisch ziekenhuis waren er drie directeuren, die het ziekenhuis leidden, te weten een algemeen directeur, een medisch directeur en een directeur beheer. Eén van de vijf afdelingen die ressorteerde onder de directeur beheer was de Administratieve Dienst, die uit circa 35 medewerkers bestond. In die tijd waren er nog drie verschillende zorgverzekeringen: ziekenfond, particulier en privé patiënten.
Computers waren er nog niet, slechts enkele trage, monochrome terminals, die waren aangesloten op het ziekenhuisinformatiesysteem. Zoals ik al aangaf werden de verrichtingen apart in rekening gebracht. De tarieven werden landelijk vastgesteld door het COTG (Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg). Het basisbestand binnen het ziekenhuis bestond uit 40.000 verrichtingen met aan iedere verrichting een tiental tarieven. De tarieven (rond de 80.000) werden vaak op 1 januari, 1 april en 1 juli gewijzigd. Het bureau dat ik leidde met vier medewerkers konden het aan!

Bij de nieuwe opzet werd de naam van het Academisch Ziekenhuis veranderd in een Universitair Medisch Centrum, waarbij een driehoofdige Raad van Bestuur de leiding kreeg. Hieronder vormde zich een batterij aan directeuren. De 35-koppige Administratieve Dienst werd omgevormd tot een Financieel-Economische Dienst, bestaande uit 170 mensen, al dan niet aangevuld met consultants van externe bureaus. Alle medewerkers kregen een snelle desktop en later een laptop en/of tablet. Voor de efficiency werden de medische afdelingen ook geheel of gedeeltelijk uitgekleed en veel medisch-ondersteunend personeel werd vervangen door managers, die alleen een administratieve achtergrond hadden.
Veel vergoedingen worden de laatste jaren geschrapt en kan de patiënt zelf voor opdraaien. Kankermedicijnen worden deels of geheel niet meer vergoed. Met andere woorden: u wordt te duur, dus helaas een aflopende zaak.
Bedoelt de minister dit met marktwerking, dat de dure patiënt automatisch het veld gaat ruimen?

Ouderen en verzorging
De laatste tijd verschijnen er veel berichten in de pers over mantelzorg, wijkverpleging, verzorgingscentra, verpleeghuizen, gehandicaptenzorg, etc. Er zijn twee eigenschappen gemeen: bezuinigingen en bureaucratie.
Om de kosten in toom te houden wordt er op veel aspecten bezuinigd, zoals minder personeel, waardoor er minder tijd is voor de patiënt. Hoewel het verplegend personeel er alles aan doet om hun taak naar behoren uit te voeren, ontkomt men er niet aan om een aantal maatregelen te ondergaan, zoals eenmaal per week douchen, minder schoonmaken, zeker geen tijd meer om een wandeling te maken.

Ik heb al eens een keer een halve krantenpagina vol geschreven over de gang van zaken binnen het verpleeghuis waar mijn moeder verbleef. Twee verpleegkundigen op 26 patiënten, waarvan er veel dement waren. Zij moesten alles regelen, waaronder de patiënten bijstaan met eten. Als familie of vrienden van de bewoners niet kwamen helpen had de eerste patiënt om 12 uur zijn lunch gekregen en de laatste om vier uur, omdat de twee verpleegkundigen zwaar overbelast waren!
Toen ik hierover een klacht indiende bij de directie werden er korte tijd later maatregelen genomen. Niet door extra verzorgend- en verplegend personeel aan te stellen! Nee, er werd een externe manager aangetrokken à raison van 1600 euro per dag, die met een stopwatch achter het personeel aanliep om te bekijken of ze niet efficiënter konden werken!

Begin vorig jaar was er grote ophef over een verpleeghuis in Den Haag, waar ook de moeder van staatssecretaris Van Rijn was opgenomen. Het is diep triest dat deze toestanden voorkomen en dit bij mensen, die noodzakelijk moeten worden verzorgd en die hard hebben gewerkt om het naoorlogse Nederland op te bouwen! Maar er verandert vrijwel niets!

Kantelen naar een zorgeloos zorgstelsel
De misstanden binnen de zorg zijn legio. Het bovenstaande is een summier deel. Velen zullen ongetwijfeld andere voorbeelden kunnen noemen. Toch is alles terug te brengen naar gemeenschappelijke noemers: efficiency, transparantie en eenvoud.
De laatste tijd krijg ik veel informatie uit ‘het veld’. De social media, zoals Twitter en Facebook spelen hierbij een belangrijke rol. Vele initiatieven ontplooien zich door individuen of fora die zich op eigen kosten inzetten om het zorgstelsel te verbeteren. Ik noem hier enkele:

  • Healthy Community Foundation, een stichting die een gezonde samenleving voor ogen heeft, waarbij: gezond blijven, zorg voor elkaar en zorg dichter bij de burger, centraal staan en een betaalbare zorg voor iedereen toegankelijk wordt. De patiënt staat centraal en krijgt de regie over zijn gegevens. Naast Zorg en Welzijn zet de stichting zich ook in voor een beter beleid voor Wonen en Onderwijs.
  • Zorgdenkers, een netwerk, bestaande uit mensen van verschillende pluimage (ondernemers, artsen, ICT’ers, administrateurs, etc), die druk bezig zijn om afspraken te maken met organisaties om meer bewustwording te creëren over de zorg en de kosten. Zij hopen, dat hun initiatief via de social media als een olievlek zal uitbreiden en dat veel mensen zich aanmelden om mee te discussiëren. Aanmelden;
  • Jos de Blok heeft in 2006 Buurtzorg opgericht met het principe: ‘Menselijkheid boven bureaucratie’. Buurtzorg is inmiddels uitgegroeid tot een thuiszorgorganisatie met meer dan 650 teams en 8000 medewerkers. De keuze van Buurtzorg om te werken met kleine, professionele zelfsturende teams, die de relatie tussen cliënt en professional weer als uitgangspunt nemen, blijkt goed uit te pakken. Buurtzorg werkt inmiddels al in diverse landen! Meer informatie ;
  • Zorgeloos, een nieuwe zorgverzekering. Het initiatief is opgezet door Jos de Blok. Zorgeloos is een alternatieve zorgverzekering, waarin de mens voorop staat. Volgens de initiatiefnemers kan de zorg veel menselijker, eenvoudiger en goedkoper. Zorgeloos gaat terug naar de basis en richt zich op haar kerntaak: het verlenen van zorg. Om per 1 januari 2017 te kunnen starten, dient dit initiatief te worden ondersteund door minstens 10.000 mensen. Dit aantal was reeds binnen vier weken bereikt! Meer informatie;
  • Bianca Buurman heeft het initiatief genomen om met het Academisch Medisch Centrum een buurtcentrum op te zetten voor kwetsbare ouderen, die steeds vaker noodgedwongen in het ziekenhuis verblijven, omdat ze vanwege de bezuinigingen op verpleeghuizen en de wijkverpleging nergens anders terecht kunnen. Meer informatie;
  • In 2009 is de Leidse huisarts W.E. Schrader de coöperatie Cello gestart. Cello is een organisatie, waarin huisartsen, verpleegkundigen, diëtisten, fysiotherapeuten, praktijkondersteuners, vertalers en vrijwillige professionals met elkaar samenwerken. Met het idee dat “Wat goed is voor 30.000 patiënten meestal ook goed is voor 300.000 patiënten” heeft de redactie van Cello meertalige patiëntenbrieven, werkprotocollen en updates van kernartikelen op het gebied van suikerziekte, longziekte, overgewicht en preventie van hart- en vaatziekten, slaapstoornis, depressie en angst op de website gezet. Meer informatie;
  • De horecaonderneming Van der Valk is gestart met Van der Valk Care. Deze service creëert mogelijkheden voor gezinnen met zorgbehoevende ouders, die toch graag enkele dagen dicht bij elkaar willen verblijven, of voor personen die (tijdelijk) niet kunnen terugvallen op hun mantelzorgers. Ook een tussenstop voor patiënten die na een verblijf in het ziekenhuis weer op eigen kracht willen gaan wonen. Meer informatie;
  • De SP is in mei 2016 gestart met een Nationaal ZorgFonds. De zorg kan niet overgelaten worden aan de zorgverzekeraars. De kosten lopen de pan uit en op ziekte staat een ‘straf’ door het eigen risico. Het Nationaal ZorgFonds beoogt geen eigen risico en staat ten dienste van de bevolking en zorgverleners, zonder commerciële belangen. Premiegeld gaat naar zorg en niet naar marketing, winstuitkeringen en de bureaucratie van 9 bedrijven met 25 zorgverzekeraars die weer 61 basispolissen hebben. De wettelijke taak van de zorgverzekeraars, het uitvoeren van de basisverzekering, wordt wettelijk verlegd naar het Nationaal ZorgFonds. Het Nationaal Zorgfonds krijgt veel ondersteuning. Meer informatie

Aanbevelingen
Hierbij een aantal aanbevelingen. De lijst is nog lang niet compleet. Het is een begin:

  • Afstappen van het neoliberale systeem van marktwerking. Kleinere, gespecialiseerde ziekenhuizen, die goed samenwerken, met artsen in loondienst maakt marktwerking overbodig. Dat zet de wereld van de zorgverzekeraar op zijn kop. Het worden premie-inners en zorgbetalers.
  • Artsen wel of niet in loondienst. Deze week las ik een artikel over het MSB (Medisch Specialistisch Bedrijf), een organisatie binnen een ziekenhuis ten behoeve van de medische specialisten. Zij zijn niet in dienst van het ziekenhuis en vallen dus niet onder de wet Normering Topinkomens. Het bestuur van het ziekenhuis heeft over dit personeel geen enkele zeggenschap. Het MSB wordt gestimuleerd. Een paar regels verder las ik dat men de specialisten in dienst wil hebben van het ziekenhuis. Hoe tegenstrijdig kun je publiceren! Het MSB zal de kosten enorm opdrijven! Dus ik pleit ervoor dat nieuw aangestelde specialisten in dienst komen van het ziekenhuis.
  • Een belangrijk punt om kosten te besparen is om over te gaan naar een Nationale Zorgverzekering. Het is volkomen duidelijk dat marktwerking in de zorg niet werkt. De kosten vliegen de pan uit en de burger/patiënt weet niet meer waar hij aan toe is. Er worden honderden miljoenen verspeeld aan reclames om over te gaan naar andere zorgverzekeraars. Zorgverzekeraars worden door de EU gezien als commerciële instellingen en behoeven geen winstbelasting af te dragen. Bovendien lopen deze organisaties geen enkel risico. Komen ze niet uit met de premie, dan gaat deze het jaar daarop gewoon omhoog. De minister is de zeggenschap hierover volledig kwijt! Het wachten is op grote buitenlandse verzekeraars. Het overschot aan zorggeld zal dan zeker niet naar de zorg terugvloeien, maar over de grens verdwijnen!
    Geregeld verschijnt in de media het bericht, dat er weer ‘wanbetalers’ zijn. Veel mensen kunnen de premie gewoon niet meer opbrengen! Om de premie te innen worden incassobureaus en deurwaarders ingehuurd. Als er een nationale zorgverzekeraar is, geregeld door de overheid en de premie geïnd wordt via de belastingen zal dit een hoop kosten en vooral ergernis schelen! Het Nationaal ZorgFonds van de SP is op de goede weg, toch zie ik enkele bezwaren:
    – hoe krijgt men de Kamer mee,
    – de uitvoering gaat heel lang duren,
    – het gaat miljarden kosten om de zorgverzekeraars af te kopen,
    – wat gebeurt er met de 35.000 medewerkers bij de zorgverzekeraars?
  • Een nieuw registratiesysteem, afgeleid uit de digitaal vastgelegde data, dat de huidige, circa 80 systemen, vervangt. Uit deze uniforme registratie kan de informatie worden verkregen en de declaratie worden afgeleid;
  • Invoeren van nieuw declaratiesysteem, gebaseerd op DRG’s, dat in vele landen goed werkt;
  • Voorlichting over riskante leefgewoonten: te weinig bewegen, teveel zout, teveel suiker, te vet eten. Zo wordt diabetes wanneer we niets veranderen aan de leefgewoonten, onbetaalbaar;
  • De overhead met 80% verminderen. Dat impliceert het wegsnijden van managementlagen en het stoppen van megalomane bouwwerken;
  • Strakke regie op productie, kwaliteit en kosten. Vergelijk een drie sterren restaurant;
  • Opzet Diagnose- en Behandelcentra. Binnen een straal van circa vijf kilometer bevinden zich in Leiden drie grote ziekenhuizen. Alle ziekenhuizen hebben een afdeling radiodiagnostiek met verschrikkelijk dure apparatuur. Waarom wordt er niet een centrum gestart, beheerd door Philips, Siemens of General Electric die deze apparatuur plaatst en beheert? Zij zorgen voor de nieuwste apparaten, leiden het personeel op en nemen die in dienst. Dit zal een hoop kosten schelen en men is verzekerd van het nieuwste van het nieuwste op dat gebied;
  • Spreken over en promoten van ‘Gezond Zijn en Gezond Blijven’ in plaats van ziekte en gezondheid. Het zou een mooi initiatief zijn als de zorgverzekeraars gezonde levenswijzen stimuleren en hier vergoedingen tegenover stellen;
  • Geneesmiddelenproductie zoveel mogelijk in eigen beheer. Centralisatie van productieapotheken en gezamenlijke inkoop;
  • Verdere digitalisering over de grenzen van het ziekenhuis heen. Systemen openstellen voor eHealth-apps. De patiënt op afstand behandelen. De patiënt zal veel meer zelf kunnen doen. Er zijn op de markt bijvoorbeeld intelligente bloedsuikermeters, die de gegevens doorsturen naar smartphone, tablet of laptop. De gegevens worden vervolgens in statistieken verwerkt en in een Persoonlijk Gezondheid Dossier geplaatst. Ook is het mogelijk deze aan de huisarts door te sturen. Deze nieuwe methoden moeten sterk worden gestimuleerd;
  • Meer multidisciplinair overleg, betere communicatie tussen verschillende specialismen en een coördinerend arts. Eer zijn nog te veel aparte eilandjes. Een patiënt wordt naar een andere specialist verwezen en de hele riedel aan vragen en onderzoeken begint opnieuw!

Zo kun je nog wel even doorgaan. Het moet, denk ik toch, bereikt worden door het slechten van muren en jarenlange ingegroeide instituties. Out of the box denken is het devies.

Tot slot
De zorg is een product en onderwerp van de gelikte marketeers. Een auto of hart-OK, it’s all the same! Sloten geld worden verdiend aan gebakken lucht en window dressing. Als morgen 100.000 mensen het ziekenhuis binnen stappen, een consult vragen en de daarop volgende rekening – ze krijgen die zelf omdat ze zogenoemd ‘ zelfverwijzer’ zijn – is het economisch debacle in de zorg onafwendbaar. Niet betalen, betwisten, aanhouden. Power to the people! Zorg is nu eenmaal zorg. Het is alleen een kwestie van definitie tussen betaalbaar en onbetaalbaar.

Ik had het eerder over initiatieven. Ik ben van mening dat er op dit gebied heel veel zijn. Het zou misschien een idee zijn om deze via een enquête te verzamelen en mogelijk met elkaar uit te wisselen. Ik wil kijken of ik hier een website voor beschikbaar kan stellen. Daarop kan tevens informatie worden verzameld over behandelingen. Niet over goed of slecht, maar hoe heeft de patiënt het ervaren, hoe is het verloop van de behandeling geweest, wat zou verbeterd kunnen worden.

Als je het zorgstelsel en de mogelijke verbeteringen aan het beschrijven bent, lijkt het eenvoudig, maar het is verduveld moeilijk die megatanker, die zorg heet, van koers te doen veranderen. Het is een veranderingsproject dat alleen zal lukken als er bij alle betrokkenen een sense of urgence heerst. Te beginnen bij de politiek en de wetenschap. Helaas merk ik er niet zo veel van. De politiek moddert wat aan met aanpassingen, de artsen houden het liefst zoals het is, zie het MSB.
En wie sturen veranderingsprojecten? Precies, consultants, heel veel consultants…..

Misschien wordt het anders, wanneer de burgers bang worden om een betaalbare zorg te verliezen. Angst vreet aan het stelsel en de politiek. Zowel links als rechts moet wel aan de bak. Daarvoor is er nog heel wat nodig….

Is de gezondheidszorg er ook klaar voor?

Gezondheidszorg ook klaar voor?

door: Koos Dirkse
Overig (2422)We nemen de oprit Vinkeveen naar de A2 en voegen in richting Amsterdam. De Tesla spint in notime de snelheid van het verkeer. Geluidloos. De adrenaline raast door ons bloed, we gaan vandaag voor het autonome rijden. Durven we of niet? We klikken op de button op het beeldscherm en laten het stuur, stiekem, los. De Tesla blijft binnen de lijntjes en houdt keurig afstand. Eigenlijk is er op zo’n treintjesrijden helemaal niet zoveel aan merken we.

Het was een ritje autonoom rijden in de kinderschoenen. Het zal nog wel een decennium duren voordat het autonoom rijden echt van start kan gaan. Een, naast het ethische en het juridische, nog oplosbaar onderwerp is de communicatie tussen auto’s, de andere verkeersdeelnemers en de infrastructuur.
Wat daarvoor nodig is is een dekkend netwerk van sensoren met een zo’n kort mogelijke responstijd, kort gezegd de wachttijd van het uitzenden van een bericht en het ontvangen van de actie die daaruit voorkomt.
Bijvoorbeeld: een auto stuurt een bericht uit, dat er direct na de bocht van de Kerkstraat een vrachtwagen stil staat en dat remt het achterliggende verkeer af. Om dat te realiseren is er een responstijd van maximaal één milliseconde nodig. Met de huidige infrastructuur komen we op 40 milliseconden en dat kunnen we met de huidige stand van de techniek terugbrengen op 2 tot 3 milliseconden. Met de G5-technologie, de opvolger van G4, gaat dat lukken. Trouwens, de reactietijd van de doorsnee chauffeur ligt op 1 seconde.
Het autonoom rijden vraagt om een samenwerking tussen verschillende disciplines. De positie en de beweging van alle verkeersdeelnemers en de omgevingsfactoren beïnvloeden immers de actie van de autonoom rijdende auto. Die samenwerking is er daadwerkelijk en daarom zal de oplossing niet lang op zich laten wachten.

Als je in de gezondheidszorg werkt, verbaas je je erover hoe voortvarend de automobielindustrie met het onderwerp omgaat. In de zorg kun je je echt niet voorstellen, dat mensen binnen 5 tot 10 jaar hun gezondheidsgegevens digitaal kunnen versturen en binnen een milliseconde hierop een respons krijgen. Dat duurt nu weken………

Natuurlijk mag en kun je de gezondheidszorg niet één op één vergelijken met de automobielindustrie. Maar zoals ik al schreef, de infrastructuur is er straks, over 5 tot 10 jaar, wel klaar voor. En de automobielindustrie, in samenwerking met derden, lukt het de algoritmen te bepalen waarmee (bijna) real-time immense databestanden, big-data, worden geanalyseerd en een actie wordt bepaald.
Trouwens die digitale infrastructuur die het autonoom rijden mogelijk maakt, zou ook heel erg goed te gebruiken zijn voor medische data-analyse. Uw medische data wordt via sensoren verzameld op uw smartphone en verzonden via de bestaande infrastructuur. Dat verzenden kan voor patiënten op vastgestelde tijdstippen gebeuren en direct (real-time) voor allen bij een bepaling met een significante afwijking van de norm.

Die gegevens komen natuurlijk niet langer binnen bij de database van een zorgverlener. We spreken al snel over honderden terrabyte aan data die de sensoren per (potentiële) patiënt verzamelen. De database zou dus binnen de kortste keren uit z’n voegen barsten en geen enkele zorgverlener is in staat er een persoonlijke reactie op te geven. De gegevens staan in de cloud, worden ‘automatisch’ geanalyseerd en de verzender ontvangt een reactie.
Die automatische analyse zal nog wat voeten in de aarde hebben. Dat vraagt om heel wat know how, noem het maar digitale geneeskunde; het analyseren van de data en het geven van een reactie met een zo hoog mogelijke mate van betrouwbaarheid, op basis van de individuele patiëntdata en spiegeldata.

Is de gezondheidszorg er klaar voor? Nee, absoluut niet vergeleken met de snelheid die de automobielindustrie ontwikkelt. We hebben het in de zorg over technische ontwikkelingen, waarvan het belang niemand zal ontkennen en wat pilots links en rechts in digitale gegevensverzameling en –verwerking.
Het belangrijkst opvallende verschil is het gebrek aan samenwerking met derden in de gezondheidszorg. De gezondheidszorg kan dit niet alleen en zal professionals in hun domein moeten verwelkomen. Anders wordt het nooit wat.
En de bewijzen dat de gezondheidszorg er niet klaar voor is, zien we nog iedere dag in de medische pers. Ik noem maar de opwindende en ronkende verhalen over EPD’s en nieuwbouw. Het EPD is in de geschetste ontwikkeling volkomen achterhaald, omdat de medische dataverzameling die eraan komt zorgverlener overstijgend is. De huidige nieuwbouw die nog steeds geen rekening houdt met zorg op afstand en centralisatie van behandeling is een geprogrammeerde financiële put.

Wilt u de stappen met zevenmijlslaarzen die de automobielindustrie maakt in levende lijve zien, dan is in Europa de autotentoonstelling in Geneve in maart 2016, the place to be!

Nictiz en ‘het goede team’

Door: Koos Dirkse

Op 1 juli j.l. plaatste Nictiz het artikel op de website: ‘SNOMED CT & ICD-10: een goed team’. In het artikel wordt gezegd, dat met SNOMED CT en ICD-10 eenmalige registratie aan de bron voor meervoudig gebruik mogelijk is.

Nictiz heeft in principe gelijk als ze schrijven dat er met een referentieterminologie de eenmalige registratie binnen handbereik is. De situatie is echter een stuk genuanceerder.
Lees verder

Op weg naar doordachte ICT

door: Koos Dirkse

Mateloos irriteer ik me aan het feit dat enerzijds via de media naar buiten komt dat de zorgkosten de pan uitvliegen en dat men weer een paar honderd euro op een zorgverlener kan bezuinigen en anderzijds er honderden miljoenen over de balk worden gesmeten!

ErasmusMC gaat een elektronisch patiëntendossier (EPD) laten bouwen door Siemens. Kosten 25 miljoen euro. Bij de invoering van de EPD’s in de ziekenhuizen moet je je afvragen of de techniek ‘State of Art’ zijn.
Lees verder

Jeroen Bosch Ziekenhuis verliest ‘EPD-zaak’

door: Koos Dirkse

Een berichtje in het nieuws van deze week: “Jeroen Bosch Ziekenhuis verliest EPD-zaak”. De Portugees/Amerikaanse ICT-leverancier Alert zou een nieuw ziekenhuisinformatiesysteem (ZIS) met elektronisch patiëntendossier (EPD) implementeren, maar schoot daarbij volgens het Jeroen Bosch ziekenhuis tekort.

Dat kan gebeuren, en dan ligt de stap naar de rechter voor ontbinding van contract en een schadevergoeding voor de hand. In dit conflict loopt het echter anders en het Jeroen Bosch Ziekenhuis verliest de zaak. Dat geeft te denken over de kwaliteit van managers, ICT-medewerkers en de projectstructuur die ervoor is opgetuigd.
Lees verder

Nummer geblokkeerd

door: Belinda Reekers

Door de introductie van ‘nummerherkenning’ kan de gebruiker al voor het gesprek zien wie er belt. Heel handig, want je kunt op dat moment zelf bepalen of je het gesprek met die persoon al dan niet wilt voeren. Het merendeel van de gebruikers heeft dan ook de nummerherkenning ingesteld. Banken en ziekenhuizen hebben de nummerherkenning uitgeschakeld.

Mocht je hiervan geen gebruik maken, dan krijgt de ontvanger het bericht: geblokkeerd nummer. Veel bedrijven en instanties, zoals ziekenhuizen, banken, overheden maken hiervan gebruik.
Lees verder